Oorlog & Vrede

Zo heette de bieb presentatie die ik aan het inrichten was. De poster: 'witte duif tegen zwarte achtergrond' hing al. Een oudere vrouw kwam naast mij staan, zag de boeken die ik erbij legde: oorlogsromans.

Ze vertelde me over de vlucht van haar familie uit Arnhem: die bewuste dag had ze twee witte strikken in het haar, die leeftijd dus.  Er werd op hen geschoten, er lagen dode mensen langs de wegen, haar vader werd bijna geraakt maar bukte net op tijd. Even later verschenen vanuit het niets geallieerde soldaten die de Duitse soldaten onder vuur namen. Er vielen doden en dat kan haar nog altijd niet spijten. Al spijt dat gebrek aan spijt haar  wel.

Op Bevrijdingsdag bezocht ik mijn moeder. Bij binnenkomst begon ze onmiddellijk over het bombardement op Rotterdam: een lucht vol met vliegtuigen, daarna enorme vuurzuilen die hoog naar de hemel gingen en maar niet leken uit te doven. Ze was doodsbang. 

Toen in latere jaren ‘avond na avond’ stromen bommenwerpers boven haar hoofd richting Duitse steden vlogen bad zij voor die arme Duitse burgers: 'dat waren toch ook gewone mensen, vaders, moeders en kinderen!' Ze durfde dat toen niet te vertellen: bidden voor de vijand was 'not done'.

Mijn moeder vertelde het me na al die jaren toch, evenals de mevrouw die geen spijt kan hebben maar dat afkeurt van zichzelf. Vrede krijgen met een oorlog is een hele klus.  

Impardonnables (DVD).

Regisseur: Andre Techine. Gebaseerd op de roman “Unforgiveable” van Philippe Djian.

Fransman en schrijver  Francis hoopt in Venetië inspiratie op te doen voor zijn volgende roman.

Wanneer hij op zoek naar woonruimte de jongere makelaar Judith ontmoet is hij meteen verkocht. Ze gaan trouwen en wonen op het solitaire eiland Sant’Erasmo. Wanneer Francis’ dochter en kleindochter een bezoek brengen bij het nieuwe echtpaar  komen al snel familiecomplicaties naar boven drijven. 

Liefde en geluk maken plaats voor achterdocht, vervreemding en intriges. Misschien genoeg inspiratie voor Francis voor zijn volgende roman maar zal hun relatie standhouden?

De prachtige Venetiaanse omgeving alleen al maakt deze film bewonderenswaardig.

Google en het weblog

Het is weer eens zover, u had het als trouw lezer van ons weblog misschien al gemerkt. De lay-out, het lettertype ziet er al een aantal postings afwisselend uit.

Als gebruiker van Blogspot kom je op een gegeven moment in een bepaald ritme, wanneer je niets specifieks aangeeft worden de postings altijd met eenzelfde (standaard) lettertype weergegeven, ook de presentatie is altijd hetzelfde. Blindelings kun je in Blogspot je weg vinden, zoeken is er niet bij. Je hoeft je alleen maar om de content te bekommeren. En zo hoort het ook.

Een tijd geleden alweer werd Blogspot opgeslokt door Google. Prima, maar blijf er verder van af. Nee, ze denken dat ze het beter kunnen en gaan het programma helemaal op de schop nemen. Dat heet in Googletaal: we gaan het simpeler en makkelijker voor u maken. Nog makkelijker denk je, kan dat dan? Maar het zweet breekt me echter uit, want je moet wel upgraden naar die nieuwe presentatie, hoewel je daar niet om gevraagd hebt. O ja, het nieuwe uiterlijk en de volledige functionaliteit komt alleen met Google Chrome (browser van Google) helemaal tot zijn recht.

Het resultaat hiervan, van de upgrade, hebt u de laatste paar postings gezien. Verschillende lettertypen ziet u langskomen en het zal nog wel niet de laatste keer zijn. Verder zit er (achter de schermen) functionaliteit waar ik niet om gevraagd heb en waarvan ik nu al weet dat ik er nooit iets mee zal doen.

Het is er weer makkelijker op geworden. Dank je wel Google.

Vergeten te bestaan: echte fictie en het fictieve ik

Vergeten te bestaan: echte fictie en het fictieve ik / auteur: Ger Groot.Ger Groot (1954) aanvaardde in 2009 het bijzonder hoogleraarschap Filosofie en Literatuur aan de Radboud universiteit van Nijmegen. Zijn inaugurele rede was een weerslag van onderzoek naar hoe de werkelijkheid en literaire fictie in elkaar overlopen, met als draaipunt de lezer. 

Via de Spaanse romans "Don Quichot" van Cervantes en "Nevel" van Miguel de Unamuno gaat hij in op de ingewikkelde relatie tussen fictie en werkelijkheid. De hoofdpersoon in het boek van Unamuno zegt dat hij door het kunstwerk wordt bevrijd van het besef te bestaan. In het lezen is de werkelijkheid van het boek echter dan die van het wereldse ‘ik'.  

Groot stelt dat romans en verhalen diep op de werkelijkheid kunnen ingaan juist door zich van die werkelijkheid los te maken. Hij verklaart filosofisch aan de hand van het denken van onder andere Sartre hoe het mogelijk is dat het ‘ik' tijdens het lezen in feite verdwijnt zodat op dat moment de fictie 'echte' werkelijkheid wordt. 

‘Vergeten te bestaan' bevat de tekst van de rede zoals door de auteur in verkorte vorm uitgesproken bij de aanvaarding van zijn ambt. Het is een boeiende poging literatuur en filosofie met elkaar te verbinden.

Hitlers privébibliotheek

Toon mij uw boekenkast en ik zeg u wie u bent'. Op de bruinige omslag kijkt 's werelds grootste boekverbrander langs mij heen, naast hem stapels boeken op een boekenkast. Hij kijkt vastbesloten de verte in.

Een bizar onderwerp en had deze man überhaupt boeken afgezien van onvermijdelijke stapels gesigneerde 'Mein Kampf'? Jazeker, in 1945 besloeg zijn 'collectie' ongeveer 14.000 titels waarvan ongeveer de helft over militaire onderwerpen. Nogal wat over kunst waarbij architectuur de boventoon voert en zelfs een verdwaald boek over dada. Poëzie ontbreekt vrijwel geheel maar wel weer veel mystiek en esoterie.

'Collectie' plaats ik tussen aanhalingstekens omdat Hitler geen bibliothecaris had en er slechts één onvolledige deelcatalogus is teruggevonden. De boeken werden bovendien op verschillende plekken bewaard en na zijn dood is er uiteraard stevig geplunderd.

Timothy Ryback schreef een interessante verhandeling over dit onderwerp. Levensloop en leesgewoonten worden chronologisch gevolgd en geanalyseerd: Ryback verdiept zich in het moment van aanschaf of schenking, in het laatste geval ook door wie en wat zijn betrekking was tot Hitler. Hij checkt of het boek gelezen is en van welke aantekeningen het voorzien is. Hij legt verbanden naar toespraken, tafelgesprekken en denkbeelden.

Het zal u wellicht verbazen dat Hitler een Sheakspeare adept was, met 'to be or not to be' als zijn favoriete citaat, maar ook een Karl May fan. Helaas bleef een biografie over Ghandi van Romain Rolland zichtbaar ongelezen. Een lesje in geweldloosheid had kunnen helpen. Maar in tegendeel, in de aanloop naar eigen publicaties zet Hitler zichzelf in toenemende mate op een dieet van antisemitische boeken. Vaak geschreven door (toekomstige) partijgenoten. Een man die zich afsluit van andere meningen.

In zijn rol als auteur bleef vrijwel niets bewaard van zijn manuscripten. In wat resteert blijken zijn grammatica en spelling uitermate zwak. Uit andere bronnen blijkt dat hij liet zich nauwelijks liet corrigeren, ook niet door goed bedoelende zielsverwanten.

Mein Kampf werd slecht ontvangen. Recensies logen er niet om: 'politieke zelfmoord', 'een afrekening met iedereen behalve met zichzelf'. Kortste kritiek 'Mein Krampf'. Deel twee werd niet eens besproken en nauwelijks verkocht.

Ten aanzien van corrigeren had zijn generale staf enige jaren later eenzelfde ervaring. In strategisch opzicht adviseerde hij hen overigens Carl May te lezen vanwege de slimme listen van Winnetou. Als ex korporaal scoor je dan niet echt bij Pruisische types die zich in de eerste wereldoorlog al bewezen in veel hogere rangen.

De opsomming van antisemitische boeken en werken over rassenleer gaven mij een diep beklemmend gevoel. 'Kan er een raam open?'

4 mei

Andere tijden had enkele weken geleden een beklemmend onderwerp.

Het ging over het handelen van Nederlandse burgers tijdens de Duitse bezetting. Interviews met enkele hoog bejaarde mannen die beroepen hadden zoals politieman, advocaat, treinmachinist met als overeenkomst dat ze allemaal doorwerkten in die tijd. Zonder enthousiasme, met pijn in het hart, maar toch ... doorgewerkt, niet tegengewerkt.

Die houding kun je geen meewerken noemen en bovendien hadden ze zo hun redenen: een jong gezin, eindelijk een inkomen en natuurlijk wisten ze toen niet alles. Ze deden naar hun eigen gevoel ook niet echt mee, of in ieder geval niet fanatiek, en toch ...

Ben benieuwd wat mijn vader van deze uitzending zou hebben gevonden. Hij werkte tijdens de oorlog door als ambtenaar op het gemeente secretarie van een dorpje onder de rook van Rotterdam. Dat bleek de ideale plek om te knoeien met persoonsbewijzen, overlijdensaktes, bonkaarten etc. Zodoende raakte hij betrokken bij het verzet.

Wat bij de geïnterviewden trof was dat ze terugkijkend nauwelijks of geen keuzemoment zagen. Met alle respect, echt respect vanwege de moed om met hun verhaal naar buiten te treden: die keuze hadden ze natuurlijk wel. Daarmee wil ik niet beweren dat ik zelf die keuze beter zou maken, in verzet gaan is niet erfelijk of genetisch vastgelegd. Maar goed ook, dat zou wel heel gemakkelijk zijn voor toekomstige bezetters.

B.Logger

voorjaarstuin

Poestas

met een elegante zwaai pakte ik mijn rugzakje van de grond. Naar mijn beste herinnering had ik 'm leeg achtergelaten. Toch voelde de tas loodzwaar en gevuld. Het volgende moment verscheen een verontwaardigde poezenkop uit de opening, 't is maar een klein rugzakje en ze paste er maar net in.

Ik legde tas met levende have voorzichtig terug en pakte mijn mobiel om een deze foto’s te maken.

B.logger

Totem en Taboe

De Nederlandse politiek is inmiddels een dankbaar studieobject voor cultureel antropologen:

het begon allemaal met een zeven weken durend overleg 'zonder taboes'. Tamelijk uniek zoals iedere antropoloog u kan verzekeren want taboes hebben een functie in een samenleving. Het getal zeven is magisch, het staat voor volkomenheid. Toen dit overleg dus volkomen mislukte rees de vraag of men al dan niet een totem moest maken (van de 3% norm) 'Totem discussies' verneemt men niet iedere dag behalve misschien bij Navajo indianen.

Onder druk werd vervolgens alles vloeibaar, een geheimzinnig proces waar alchemisten eeuwen naar streefden. Daarna werden handen uitgestoken en al dan niet aangenomen. Als klap op de vuurpijl sprong men over zijn eigen schaduw waarna men elkaar schone, lege dan wel vuile handen toonde: klinkt als een oud Shamanistisch ritueel dat ten noorden van de Gobi woestijn af en toe nog plaatsvindt om een misoogst af te wenden.

Het zijn slechts woorden en uitdrukkingen, maar ze kwamen wel opvallend veel langs. Sigmund Freud zou ons herlezing van zijn 'Totum und Tabu' van harte aanbevelen. Of zoals een psychotische patiënt mij ooit zei: 'er zit veel in een mens hoor'.

Met onbewuste groet

B.Logger